Acute en chronische stress

In deze les leer je het verschil tussen acute en chronische stress, ook in de lichamelijke processen. (Studietijd: 20 minuten)

Als er een acute dreiging ontstaat, reageert het hele lichaam daarop via het zenuwstelsel en het hormoonsysteem. Aanvankelijk worden adrenaline en noradrenaline aangemaakt. Deze hormonen zorgen voor een vecht-, vlucht- of angstreactie:

  • Vrijmaken van glucose voor spierinspanning, meer vrije vetzuren in het bloed.
  • Hartslag versnelt, bloeddruk gaat omhoog.
  • Klam zweet en kippenvel.
  • Versnelde, diepere ademhaling.
  • Verscherping van zintuigen.
  • Evt. duizeligheid (bloedtoevoer naar hersenen wordt afgesloten).
  • Stilleggen van de spijsvertering, minder speeksel.
  • Verminderen van afweer tegen ziektes, verhoogde bloedstolling, meer witte bloedcellen.l mensen last hebben van stress.

Dit zijn allemaal logische reacties als je bedenkt dat het lichaam ervan uitgaat dat overleving afhangt van rennen, kracht moeten gebruiken en gewond raken. Al het andere gaat naar het tweede plan.

Na een paar minuten komt het systeem van de langzame stress op gang. Daarbij worden de bijnieren aangezet tot de productie van glucocorticosteroïden (onder andere cortisol). Hier treedt de aanpassingsreactie van het lichaam op: het streeft ernaar de normale functies te herstellen. Blijft de stressprikkel chronisch aanwezig, dan kost het veel energie om telkens weer de lichaamsfuncties te herstellen. Er treedt dan uitputting op.

De heftigheid van de stressreactie hangt af van hoe lang en hoe intensief de hormoonproductie is. Klachten die kunnen ontstaan bij langdurige en/of overmatige stress:

• Aanspanning van spieren (nek-, hoofd- en schouderklachten)
• Slapeloosheid
• Hartklachten
• Spijsverteringsklachten (droge mond, darmverstoppingen, maagzweren)
• Potentie- en menstruatiestoornissen
• Huidaandoeningen

Chronische stress

Voorbeelden van chronische stressprikkels zijn economische of geldproblemen, slechte relaties met andere mensen, te weinig uitdagingen, een overmaat aan veranderingen, te hoge verwachtingen en chronische pijn. Chronische stressklachten leiden naast een verminderde kwaliteit van leven ook tot meer ziekte en eerder overlijden. Dat is een belangrijk gegeven als je bedenkt dat mensen tegenwoordig niet zozeer stress hebben van echte levensbedreigende gebeurtenissen, maar vooral van de verwachtingen die ze hebben, de eisen die ze aan zichzelf stellen en het onvermogen dat ze vaak voelen om aan al die zaken te voldoen. Dat is behoorlijk ongrijpbaar en kan zich ook ongemerkt steeds verder opbouwen. Vandaar dat zoveel mensen last hebben van stress.